Ay'ın Evreleri: Kes, Sırala ve Adlandır

Bu etkinlik ne işe yarar?

Öğrenci, Ay’ın bir dolanımı boyunca Dünya’dan görünen sekiz evresini kartlarla doğru sıraya dizer ve her evrenin adını yazar. Kartları sıralarken aydınlık kısmın önce büyüyüp Dolunay’dan sonra küçüldüğünü kendisi fark eder. Çizimler Türkiye’den (Kuzey Yarım Küre’den) görülen biçime göre hazırlanmıştır.

Uygulama adımları

1. Sınıfa sorun: “Ay her gece aynı görünüyor mu?” Öğrencilerin gözlemlerini dinleyin.
2. İlk kutudaki Yeni Ay’ı gösterin: “Bu evrede Ay’ın aydınlık yüzü bize dönük değil, bu yüzden Ay’ı göremeyiz.”
3. Kartları kestirin. “Aydınlık kısım her gün biraz büyür, Dolunay’dan sonra küçülür” ipucuyla öğrenci kartları yapıştırmadan önce sıraya dizsin.
4. Sıralamayı birlikte kontrol edin, sonra öğrenci kartları yapıştırıp kelime kutusundaki adları kutuların altına yazsın.
5. Alttaki üç soruyu yanıtlasın. Evde birkaç gece Ay’ı gözlemleyip hangi evrede olduğunu not etmesini isteyin.

Değerlendirme

Yanıt anahtarı (kutu sırası): 1. Yeni Ay · 2. Hilal (sağ kenarı aydınlık ince dilim) · 3. İlk Dördün (sağ yarısı aydınlık) · 4. Şişkin Ay (sağdan büyüyen) · 5. Dolunay · 6. Şişkin Ay (soldan aydınlık) · 7. Son Dördün (sol yarısı aydınlık) · 8. Hilal (sol kenarı aydınlık ince dilim).

Sorular: 1. Küçülür · 2. Sağ yarısı · 3. Yaklaşık 29,5 gün.

• Sekiz evreyi doğru sıraya dizdi mi?
• Dört ana evreyi (Yeni Ay, İlk Dördün, Dolunay, Son Dördün) doğru adlandırdı mı?
• Aydınlık kısmın Dolunay’a kadar büyüyüp sonra küçüldüğünü açıklayabiliyor mu?

Kazanımlar

• Ay'ın evrelerini sırasıyla gösterir ve adlandırır. (Program kodu doğrulanmalı)
• Ay'ın Dünya etrafındaki dolanımı sırasında aydınlık görünen kısmının değiştiğini fark eder. (Program kodu doğrulanmalı)

Özel gereksinimler için uyarlamalar

• İnce motor güçlüğü olan öğrenciler için kartları önceden kesin ya da kesim çizgilerini kalın kalemle belirginleştirin; yapıştırma yerine kartlar kutulara yerleştirilip fotoğrafı çekilebilir.
• Görme güçlüğü olan öğrenciler için sayfayı A3 boyutunda yazdırın; aydınlık kısımları kabartma boya ya da yapıştırılmış kâğıtla dokunsal hâle getirin.
• Kavramsal güçlüğü olan öğrencilerle önce yalnızca dört ana evreyle (Yeni Ay, İlk Dördün, Dolunay, Son Dördün) çalışın; ara evreleri ikinci derste ekleyin.
• Dikkat güçlüğü olan öğrencilere kartları birer birer verin ve "Aydınlık kısım büyüyor mu, küçülüyor mu?" sorusunu her kartta tekrarlayın.
• Somut deneyime ihtiyaç duyan öğrenciler için karanlık bir köşede el feneri (Güneş) ve top (Ay) ile evreleri canlandırın, sonra sayfaya geçin.

Yayın: 1 Kasım 2026